Noorweë se nuwe koning, Haakon VIII, het Saterdag vir die eerste keer sedert hy die troon bestyg het, Noorweërs toegespreek en hulde gebring aan sy 89-jarige pa, wat die vorige dag oorlede is.
“Bo alles was jy ’n mens wat altyd getrou aan jou waardes en oortuigings gebly het,” het Haakon in ’n televisietoespraak oor die ontslape koning Harald V gesê.
Die nuwe monarg het gesê dit was ’n “kragtige en roerende ervaring” om die duisende Noorweërs te sien wat sedert Vrydag buite die Koninklike Paleis in Oslo met “blomme, huldeblyke en kerse” bymekaargekom het.
“Ons is in rou, maar terselfdertyd bring dit vertroosting en krag dat soveel mense saam met ons treur,” het die 53-jarige gesê.
Duidelik aangedaan het hy ook daarop gewys dat sy pa en ma, koningin Sonja, Saterdag hul 58ste huweliksherdenking sou gevier het.
“Gelukkige huweliksherdenking, liewe Ma,” het hy gesê terwyl hy trane probeer terughou het.
Vlae het Saterdag halfmas gehang terwyl talle Noorweërs na die paleis gestroom het om blomme by die reeds groot hoeveelheid op die grond te voeg, nadat meer as 20 000 mense Vrydag hul eer betoon het.
Die ontslape koning het enorme steun geniet, ondanks ’n reeks skandale wat sy familie gedurende die laaste deel van sy 35-jarige bewind geteister het.
‘My beurt’
Haakon het sy pa bedank omdat hy “’n goeie pa” vir hom en sy suster, Märtha Louise, was, en erken dat hy nou self voor ’n “groot taak” te staan kom.
“Hy het ons in die familie voortdurend daaraan herinner dat elkeen van ons dinge op ons eie manier moet doen. Ons eie vorm moet vind. Onsself moet wees,” het Haakon gesê.
“Nou is dit my beurt,” het hy verklaar.
Huldeblyke het van Europese koningshuise en wêreldleiers ingestroom, onder andere van die Amerikaanse president Donald Trump, wat die nagedagtenis van “’n sterk, trotse en hoogs gerespekteerde man” geloof het.
Vroeër Saterdag het koning Haakon by die paleis die leiers van die Kerk van Noorweë, die parlement en die hooggeregshof ontvang.
Hy het ook eerste minister Jonas Gahr Støre ontvang vir ’n besigtiging van die ontslape koning se kis, wat Vrydagaand vanaf Oslo-universiteitshospitaal na die paleis gebring is.
Støre is vroeër Saterdag buite die paleis gesien waar hy informeel met roubeklaers gesels, deur die skare beweeg en hande geskud het.
’n Nasionale routydperk is afgekondig. Geen datum is nog vir die ontslape koning se begrafnis vasgestel nie.
Eed van getrouheid
Koning Haakon sal Dinsdag in die parlement ’n eed van getrouheid aflê.
Stadshuise regoor Noorweë het Saterdag meegevoelboeke beskikbaar gestel waarin die publiek persoonlike boodskappe kan skryf.
Oslo se burgemeester, Anne Lindboe, wat Vrydag haar eie troue weens die koning se dood afgestel het, was die eerste persoon wat ’n boodskap in Oslo se stadsaal geskryf het.
Kroon onnodig
“Liewe koning Harald, jy het nie ’n kroon nodig gehad om ’n koning te wees nie. Baie dankie vir alles wat jy vir ons stad gedoen het. Ons sal jou nooit vergeet nie,” het sy aan verslaggewers gesê sy geskryf het.
Een van die eerste lede van die publiek wat ná die burgemeester ’n boodskap geskryf het, die 68-jarige Unni Zetterquist Thorsen, het aan AFP gesê sy het die ontslape koning bedank vir sy “geduld en krag gedurende moeilike tye in Noorweë”.
Daar word nie verwag dat koning Haakon en sy vrou, koningin Mette-Marit, tydens ’n seremonie gekroon sal word nie, aangesien Noorweë kronings in 1908 afgeskaf het.
Soos sy pa en oupa voor hom, kan die nuwe koning egter kies om sy bewind tydens ’n seremonie in die Trondheim-katedraal te laat seën, waar Noorse monarge tussen 1814 en 1906 gekroon is.
Koning Harald is algemeen beskou as die verpersoonliking van ’n oop en verdraagsame Noorweë en is geloof omdat hy ’n moderne en beskeie monargie gelei het.
Skandale en spook van Epstein
Harald was sedert 17 Augustus in ’n hospitaal in Oslo nadat hy aan hemolitiese anemie gely het – ’n toestand wat veroorsaak word deur die abnormaal vinnige afbreking van rooibloedselle en wat tot moegheid en kortasemheid lei.
Die monarg het in sy laaste jare toenemende gesondheidsprobleme ondervind, wat hom gedwing het om sy amptelike program af te skaal.
Die afgelope jaar was onstuimig vir die Noorse koninklike familie.
Koningin Sonja, ook 89, is in Mei kortliks in die hospitaal opgeneem weens hartprobleme.
Die nuwe koning Haakon se vrou, Mette-Marit, is onder die soeklig oor haar bande met die ontslape Amerikaanse seksoortreder Jeffrey Epstein.
In Junie is Mette-Marit se seun uit ’n verhouding voor haar huwelik met Haakon, Marius Borg Høiby, tot vier jaar tronkstraf gevonnis vir twee verkragtings. Daar word teen die vonnis geappelleer.
Mette-Marit, wat self aan ’n ernstige longsiekte ly, het in Julie ’n longoorplanting ondergaan.