’n Moontlike regsgeveg dreig ná die onlangse publikasie van ’n Staatskoerant waarin die minister van handel, nywerheid en mededinging, Parks Tau, sy voorneme bekend gemaak het om die Rugby’s Greatest Rivalry-toer, waartydens die All Blacks Suid-Afrika toer, as ’n beskermde geleentheid in die nasionale belang te verklaar.
Dit beteken die reeks sal aan streng regulasies onderhewig wees, insluitend verbodsbepalings op ongemagtigde handelsmerke, handelsmerke wat met albei spanne verbind word, slagspreuke, logo’s en ander handelsmerkgebruik.
Die vakbond Solidariteit het egter aangedui dat sy regspan die voorgestelde verklaring sal teenstaan en kommentaar sal indien op die konsepregulasies soos deur die regering gepubliseer.
Kommentaar oor die voorgestelde beskermde status kan tot Woensdag, 22 Julie, ingedien word, volgens die regeringskennisgewing.
In ’n verklaring wat vandeesweek uitgereik is, sê Solidariteit die stap is ’n “blatante magsmisbruik wat die deur oopmaak vir groter staatsbeheer oor private sportgeleenthede. Dit verhoog ook koste en beperk organiseerders se vryheid van keuse.”
Theuns du Buisson, ekonomiese navorser by die Solidariteit Navorsingsinstituut (SNI), sê die Greatest Rivalry-reeks behoort nie die regering toe te laat om omstrede verkrygingsvereistes op private organisasies af te dwing nie.
Volgens Du Buisson is daar ook komplikasies met swart ekonomiese bemagtiging (SEB)
“Ons grootste bekommernis is die poging om SEB-regulasies en verkrygingsvereistes op die organiseerders van die All Blacks-toer af te dwing,” het hy gesê.
“Solidariteit betwis reeds die Wet op Openbare Verkryging in die hof.
“Om hierdie vereistes op onafhanklike geleenthede af te dwing terwyl die wet nog betwis word, maak geen sin nie.”
Du Buisson sê die voorgestelde regulasies sal die staat groter beheer oor die toer gee.
“Waar laat hierdie besluit ondernemings wat reeds kontrakte vir ondersteunershemde, bemarking en ander produkte onderteken het?” het hy gevra.
“As die wet ten volle toegepas word, mag slegs ondernemings wat 100% in swart besit is, die reg hê om Springbok-ondersteunershemde te vervaardig of te verkoop.
“So ’n uitkoms is eenvoudig absurd.”
Solidariteit voer aan dat die toekenning van beskermde status aan die toer ’n gevaarlike presedent sal skep.
“Sodra ’n minister enigiets as ‘in die openbare belang’ kan verklaar en dit daarna aan staatsverkrygingsvereistes kan onderwerp, is daar feitlik geen perke aan staatsinmenging nie,” het Du Buisson gesê.
“Vandag is dit rugby. Môre kan dieselfde beginsel op talle ander private geleenthede toegepas word.”
Nog ’n argument is dat die regering se voorgestelde vereistes die organiseerders van die toer met bykomende administratiewe koste sal belas.
“Verpligte impakverslae aan die minister en ander regulatoriese vereistes verhoog die koste om groot geleenthede aan te bied,” het Du Buisson gesê.
“Suid-Afrika behoort internasionale sport- en kultuurgeleenthede aan te moedig, nie deur oormatige staatsbeheer af te skrik nie.”