Wat ’n paar dekades gelede ondenkbaar was, speel nou weer voor die kus van Brasilië af: groot getalle boggelrugwalvisse keer terug na hul tradisionele broeigebiede, waar wyfies tussen verskeie potensiële maats kan kies.
Sowat 35 000 boggelrugwalvisse kom tans in die Suid-Atlantiese Oseaan voor – byna die helfte van die wêreld se totale bevolking. Die spesie is in die 1980’s tot op die rand van uitwissing gedryf voordat internasionale beskerming sy herstel begin versnel het.
Die warm waters langs Brasilië vorm die grootste broeigebied vir Suid-Atlantiese boggelrugwalvisse. Hier ding mannetjies om die aandag van wyfies mee, terwyl wyfies geboorte gee en hul kalwers versorg.
Die Abrolhos-argipel aan die kus van die staat Bahia het intussen ’n belangrike navorsingsentrum geword. Honderde walvisse kom jaarliks hierheen, wat wetenskaplikes die geleentheid bied om die diere se gedrag, migrasie en familieverbintenisse te bestudeer.
Vir Enrico Marcovaldi, stigter van die Humpback Whale Institute (IBJ), is die terugkeer besonder betekenisvol. Vier dekades gelede was dit volgens hom feitlik onbekend dat daar selfs walvisse langs Brasilië se kus voorkom.
Toe hy die eerste keer een gesien het, het hy dit aanvanklik vir ’n rots aangesien.
“Ons het hulle nog nooit gesien nie,” het Marcovaldi gesê.
Die ommekeer het gevolg nadat ’n wêreldwye verbod op kommersiële walvisjag in 1986 ingestel is. Brasilië het die praktyk ’n jaar later deur wetgewing verbied en die Abrolhos-broeigebied later tot ’n beskermde gebied verklaar.
Teen 2014 is die boggelrugwalvis in Brasilië se lys van bedreigde spesies verwyder. Die bevolking het sedertdien voortgegaan om te groei.
Familieverbintenisse
Wetenskaplikes bestudeer nie net die walvisse se getalle nie, maar ook hul familieverbintenisse en lang migrasies.
Bioloë neem klein vel- en spekmonsters van die walvisse om genetiese verwantskappe tussen individuele diere te bepaal. Só is daar reeds vasgestel dat ’n boggelrugwalvis wat in Abrolhos gebore is, verwant is aan een wat duisende kilometers verder by Suid-Georgië waargeneem is.
Sulke ontdekkings help navorsers om die migrasieroetes van dié reuse seediere beter te verstaan. Volwasse boggelrugwalvisse kan tot 16 meter lank word en tot die gewig van sowat ses olifante weeg.
Kunsmatige intelligensie help navorsers
Tegnologie speel ook ’n toenemend belangrike rol in die bestudering van die walvisse.
Elke boggelrugwalvis het ’n unieke patroon van wit merke aan die onderkant van sy stert, amper soos ’n vingerafdruk. Navorsers kan dié patrone gebruik om individuele walvisse oor tyd te identifiseer.
Waar wetenskaplikes voorheen ure lank foto’s met die hand moes vergelyk, kan die kunsmatige-intelligensieplatform Happy Whale dit binne sekondes doen. Die stelsel het reeds sowat 8 300 Brasiliaanse boggelrugwalvisse geïdentifiseer.
Die tegnologie het selfs gehelp om ’n rekordafstand op te spoor: een walvis wat in Brasilië geïdentifiseer is, is later meer as 15 000 kilometer verder aan Australië se ooskus gewaar.
Volgens navorsers wys sulke bevindings daarop dat walvisbevolkings in die Suidelike Halfrond baie sterker met mekaar verbind is as wat voorheen vermoed is.
Nuwe bedreigings
Hoewel die herstel van die boggelrugwalvisbevolking as ’n groot bewaringsukses beskou word, is die diere steeds nie buite gevaar nie.
Skeepvaart, visnette en warmer see wat deur klimaatsverandering veroorsaak word, hou nuwe bedreigings in. Die warmer oseane kan onder meer die kril waarvan die walvisse afhanklik is, beïnvloed.
Die Abrolhos-argipel se belangrikheid vir seelewe is onlangs verder beklemtoon toe die gebied as ’n “Hope Spot” deur Mission Blue aangewys is – ’n erkenning van sy besonderse biodiversiteit en belangrikheid vir mariene bewaring.
Van ’n dier wat eens so skaars was dat ’n jong navorser dit vir ’n rots aangesien het, tot tienduisende walvisse wat weer jaarliks langs Brasilië se kus bymekaarkom: die boggelrugwalvis se verhaal is een van die merkwaardigste voorbeelde van hoe bewaring ’n spesie van die rand van uitwissing kan terugbring.