Die konstitusionele hof het parlement beveel om ’n vervolgingsondersoek teen president Cyril Ramaphosa te begin. Dít volg nadat hulle aanvoer dat die parlement onredelik opgetree deur nie ’n verslag in ag te neem nie rakende Ramaphosa se optrede ná die inbraak op sy Phala Phala-plaas.
Die hof het beslis dat die Nasionale Vergadering se stemmery om die Artikel 89 Onafhanklike Paneel se verslag oor die Phala Phala-skandaal te verwerp, strydig met die Grondwet is, en dus ongeldig is en tersyde gestel moet word.
Die verslag van die onafhanklike paneel is nou na ’n vervolgingskomitee verwys.
Die EFF en ATM het die saak in November 2024 aanhandig gemaak en die parlement se verwerping van die verslag oor die Phala Phala-skandaal te betwis.
Die saak spruit uit ’n rooftog in 2020 op Ramaphosa se plaas, waar $580 000 kontant, wat glo in meubels versteek was, gesteel is.
Die paneel het bevind dat Ramaphosa “moontlik” ernstige oortredings en wangedrag gepleeg het in sy hantering van die voorval, wat vermoedens van geldwassery en korrupsie laat ontstaan het.
Ramaphosa het enige oortreding ontken en aan ondersoekers gesê die geld was betaling vir buffels wat aan ’n Soedanese sakeman verkoop is.
Die Parlement het later teen vervolgingsverrigtinge gestem wat hom uit sy amp kon verwyder het.
LEES | Cash-stash couch ‘missing’ from Ramaphosa’s Phala Phala farm
Ramaphosa se regspan het aangevoer dat die Nasionale Vergadering binne sy grondwetlike mandaat opgetree het deur die paneel se bevindings te verwerp.
In Augustus 2023 het Openbare Beskermer, advokaat Kholeka Gcaleka, Ramaphosa vrygespreek van die oortreding van uitvoerende etiek en beslis dat sy optrede nie die Grondwet oortree het nie.
Hoofregter Mandisa Maya het die uitspraak van die konstitusionele hof gelewer.
“Daar word verklaar dat die stemmery van die Nasionale Vergadering op 13 Desember 2022, waarin besluit is om nie die verslag na ’n vervolgingsproses soos in die NV-reëls voorsien, te verwys nie, strydig met die Grondwet, ongeldig en tersyde gestel is.
“Die verslag van die onafhanklike paneel word na die vervolgingskomitee verwys.”