Die SA Menseregtekommissie (SAMRK) het ’n uitspraak van die Hooggeregshof in Johannesburg verwelkom waarin bevind is dat die omstrede mediapersoonlikheid en sangoma Ngizwe Mchunu hom aan haatspraak, teistering en onbillike diskriminasie teen die LGBTQ-gemeenskap skuldig gemaak het.
Die Gelykheidshof het Vrydag beslis dat verklarings en inhoud wat Mchunu gedurende 2025 gepubliseer het, neerkom op haatspraak en diskriminerende optrede teen LGBTQ-persone.
Die uitspraak was gegrond op verskeie voorvalle, waaronder:
Aanval op ’n selfdegeslaghuwelik
Mchunu het video’s op sosiale media versprei waarin hy ’n selfdegeslaghuwelik veroordeel het waar die bruidegomme tradisionele Zoeloe-drag gedra het. Hy het die huwelik as “skandelik” en ’n “vloek op die samelewing” beskryf en aangevoer dat LGBTQ+-persone die land behoort te verlaat.
Neerhalende uitsprake
Hy het ook die bekende LGBTQ+-persoonlikheid Somizi Mhlongo in die openbaar aangeval deur neerhalende taal te gebruik. Verder het hy verklaar dat hy die LGBTQ+-gemeenskap “haat” en beweer dat queer-identiteite nie met tradisionele Zoeloe-kultuur versoenbaar is nie.
Aanmoediging van intimidasie
Volgens die hof het Mchunu ’n groep mans, gewapen met tradisionele wapens soos knopkieries en sambokke, gemobiliseer om na die Kwa Mai-Mai-mark in Johannesburg op te ruk. Die groep se doel was glo om LGBTQ+-besoekers te konfronteer en te intimideer. Die polisie het egter ingegryp en die skare uiteen gejaag voordat enige ernstige voorval plaasgevind het.
Die hof het bevind dat hierdie optrede nie bloot die uitoefening van vryheid van spraak was nie, maar die grens oorgesteek het na haatspraak, teistering en diskriminasie wat deur die Suid-Afrikaanse wetgewing verbied word.
Die uitspraak word as ’n belangrike mylpaal beskou in die beskerming van die regte en waardigheid van LGBTQ+-mense in Suid-Afrika en bevestig dat openbare aanhitsing tot haat en diskriminasie ernstige regsgevolge kan hê.
As deel van die uitspraak is Mchunu beveel om:
- ’n Openbare verskoning aan te bied;
- R250 000 aan organisasies wat gelykheid bevorder te betaal;
- Die klaers se regskoste te betaal; en
- Hom permanent te weerhou van die publisering van diskriminerende inhoud of deelname aan betogings wat teen LGBTQ-mense diskrimineer.
Die Menseregtekommissie het gesê die uitspraak bevestig die grondwetlike waardes van menswaardigheid, gelykheid en vryheid van diskriminasie.
Woordvoerder Wisani Baloyi het gesê: “Die Kommissie verwelkom hierdie uitkoms as ‘n sterk bevestiging dat haatspraak en diskrimenerende optrede veral teen kwesbare en histories gemarginaliseerde gemeenskappe, nie in Suid-Afrika se grondwetlike demokrasie geduld sal word nie.”
Die uitspraak word beskou as ’n belangrike bevestiging van die beskerming wat die Suid-Afrikaanse Grondwet aan minderheidsgroepe bied, asook ’n duidelike boodskap dat diskriminasie en haatspraak ernstige regsgevolge kan inhou.
Bronne: ewn, sahrc, mambaonline