10 jaar later: Hoe Brexit sleutelkwessies beïnvloed het

Keir Starmer, die voormalige Britse premier, in die laerhuis.
Keir Starmer, die voormalige Britse premier, in die laerhuis. Foto: House of Commons, AFP.

Dinsdag is dit 10 jaar sedert die VK vir Brexit gestem het, wat die land se politiek omvergewerp het en gelei het tot moeilike onderhandelinge wat geëindig het toe die VK die Europese Unie in Januarie 2020 verlaat het.

Immigrasie, handel en die ekonomie was kernkwessies tydens die Brexit-veldtog. Hier is enkele syfers wat wys hoe elkeen sedert die stemming verander het.

Immigrasie

Vrye beweging van mense binne die EU was ’n sentrale kwessie vir miljoene kiesers wat die aantal mense wat na die VK kom, wou verminder het.

Tussen 2012 en 2016 het EU-burgers tussen 74% en 81% van die VK se totale netto migrasie uitgemaak, wat gereeld 200 000 per jaar oorskry het, volgens die data.

Destyds was netto migrasie van nie-EU-lande relatief laag, tussen 61 000 en 90 000 per jaar.

Ná die 2016-referendum het dié tendens dramaties verander, maar nie in die rigting wat Brexit-ondersteuners gehoop het nie.

Netto migrasie uit die EU het geleidelik gedaal, van 253 000 in 2016 tot 70 000 in 2020.

Migrasie uit nie-EU-lande het egter gestyg van 90 000 in 2016 tot 186 000 in 2019, voordat dit weens die covid-pandemie in 2020 tot 101 000 gedaal het.

Dié verskil het vanaf 2021 sterker geword toe nuwe immigrasiereëls ingestel is.

Netto migrasie uit nie-EU-lande het in 2023 tot meer as een miljoen gestyg, terwyl EU-netto migrasie negatief geword het, wat beteken meer EU-burgers het die VK verlaat as wat ingestroom het.

Alhoewel totale netto migrasie gedaal het van ’n piek van 972 000 in 2022 tot 308 000 in 2025, het die patroon dieselfde gebly: Die meeste nuwe migrante kom uit nie-EU-lande.

Die uittog van EU-burgers

Poolse burgers was die grootste dryfkrag agter die EU-uittog uit die VK.

Netto invloei van Pole het in 2014 tot meer as 100 000 gestyg, maar het teen die vroeë 2020’s in beduidende netto uitvloei verander, volgens die ONS, hoewel veranderinge in statistiese metodes ná 2020 vergelykings beïnvloed het.

Baie het teruggekeer na die groeiende ekonomie in hul tuisland, maar die pandemie het ook ’n rol gespeel.

Migrasie uit Roemenië het ook skerp verswak, van ’n piek van 90 000 in 2016 tot negatiewe netto migrasie teen 2023.

Ekonomie

Brexit-voorstanders het volgehou dit sou min algehele impak op die Britse ekonomie hê. Teenstanders het gesê die verlaat van die gemeenskaplike mark sou ’n krisis veroorsaak.

BBP-syfers dui daarop dat die VK kort ná die 2016-referendum min of meer in lyn met ander ontwikkelde ekonomieë presteer het.

Sedert die vroeë 2020’s het dit egter al hoe meer agter die VSA en Kanada begin raak.

Die VK het kort ná die stemming effens swakker gevaar as die EU en is harder as sy Europese bure deur die pandemie getref.

Die aanvanklike herstel was sterker: VK-BBP-groei was hoër as dié van die EU onmiddellik nadat dit die enkelmark in 2021 verlaat het, maar het in 2023, 2024 en 2025 effens agter Europa begin raak.

’n BBC-verslag het Vrydag gesê die Britse ekonomie het volgens die Bank van Engeland-data ’n 6% verlies weens Brexit gely.

Handel

Ondersteuners van uittrede uit die EU-mark het gesê dit sou die VK vrymaak om meer met die res van die wêreld te handel. Teenstanders het dit as ’n resep vir rampspoed beskryf.

Goederuitvoere na die EU het van £205 miljard in 2016 (aangepas vir inflasie) tot £185 miljard in 2025 gedaal, ondanks ’n kort herstel ná die pandemie.

Oor dieselfde tydperk het goederinvoere uit die EU net effens gedaal, wat die VK se handelstekort met sy grootste handelsvennoot vergroot het van £113 miljard tot byna £140 miljard, volgens ONS-data.

Nie-EU goederuitvoere was in 2025 sowat £204 miljard, soortgelyk aan 2016, en het nie die gaping gevul nie.

Sterk groei in dienste-uitvoere – van £357 miljard in 2016 tot £519 miljard in 2025 – het egter gehelp om totale Britse wêrelduitvoere te verhoog van £765 miljard tot £908 miljard.

Invoere het egter vinniger gestyg, wat beteken die VK se globale handelstekort was in 2025 sowat £65 miljard, £3 miljard meer as in 2016.


Kategorieë:

uitgesproke artikels

Geen uitgeligte artikels beskikbaar nie.
Blaai gerus deur die nuutste berigte.

Bly ingelig

Ontvang die jongste nuus direk in jou inkassie