Die Suid-Afrikaanse Polisiediens (SAPD) het bewerings verwerp dat die dood van ’n Nigeriese burger in aanhouding by die Sunnyside-polisiestasie verband hou met die voortgesette betogings teen ongedokumenteerde buitelanders wat oor die land versprei het.
Emeka Charles Iroegbu het op 28 Junie inmekaargesak en gesterf kort nadat hy by sy woonstel deur lede van die SAPD se Tshwane-dwelmeenheid in hegtenis geneem is weens beweerde besit van dwelms.
Volgens die polisie was die verdagte met handboeie geboei en onderweg na aanhouding toe hy skielik inmekaargesak het. Paramedici is onmiddellik na die toneel ontbied en het hom met hul aankoms dood verklaar.
Die onafhanklike polisieondersoekdirektoraat (Opod) is, soos deur die wet vereis vir alle sterftes in polisieaanhouding, van die voorval in kennis gestel. ’n Geregtelike doodsondersoek is geopen, tesame met ’n saak van dwelmbesit. Die dwelms wat op die toneel gevind is, is as bewysstukke in die SAPD 13-bewyskamer ingeboek.
’n SAPD-speurder en ’n Opod-ondersoeker was albei teenwoordig tydens die nadoodse ondersoek. Die ondersoek duur voort hangende die finale uitslae van die nadoodse ondersoek.
LEES | Nigeria warns xenophobic violence shows no signs of abating in South Africa
In ’n verklaring het die SAPD bewerings op sosiale media dat die voorval met die golf van betogings wat met immigrasie verband hou, wat op 30 Junie ’n hoogtepunt bereik het, ten sterkste verwerp.
“Die SAPD verwerp enige pogings om hierdie voorval met immigrasiebetogings te verbind. Sulke bewerings is ongegrond en ’n poging om die publiek te mislei,” lui die verklaring.
Nigerië se departement van buitelandse sake betwis egter die polisie se weergawe en beweer dat Iroegbu deur beamptes van die Tshwane Metropolisie doodgemaak is met wat hulle as “grusame ondervragingstegnieke” beskryf het. Die departement het ook kommer uitgespreek oor ’n tweede Nigeriese burger, Nnaemeka Mathew Andrew Ekpenyong, hoewel die SAPD nog nie in die openbaar op dié saak gereageer het nie.
Die sterfte het twee dae voor die landwye betogings van 30 Junie plaasgevind, waartydens duisende mense in groot stede, waaronder Johannesburg, Pretoria, Durban, Kaapstad en Gqeberha, betoog het teen ongedokumenteerde buitelanders.
Hoewel die meeste van die 120 optogte vreedsaam verloop het, het die polisie 12 voorvalle aangemeld waar ingryping nodig was weens afsonderlike gevalle van geweld, plundering en intimidasie. Meer as 900 mense is landwyd in hegtenis geneem vir verskeie oortredings, waaronder aanhitsing tot geweld, besigheidsroof en oortredings van die Immigrasiewet.
LEES | Nigeria to seek compensation from South Africa over xenophobic violence
Die betogings is georganiseer deur groepe soos die March and March-beweging, Operation Dudula en die Amabutho, wat 30 Junie as sperdatum gestel het vir ongedokumenteerde immigrante om die land te verlaat.
Ná die toename in onrustigheid en dreigemente, het tienduisende buitelandse burgers repatriasie aangevra. Die regerings van Malawi, Nigerië, Ghana, Zimbabwe en Mosambiek het die terugkeer van hul burgers gefasiliteer, met meer as 25 000 buitelandse burgers wat sedert die begin van die onrus gerepatrieer is.
President Cyril Ramaphosa het op 30 Junie 3 405 lede van die Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag ontplooi om die polisie te ondersteun met die handhawing van wet en orde. Die ontplooiing, wat sowat R54,6 miljoen kos, sal na verwagting tot 31 Julie duur en dek al nege provinsies.