Ses maande ná die uitbreek van die Midde-Oosterse oorlog bly die strategiese Straat van Hormoes grootliks verlam, met duisende seevaarders wat steeds in die Persiese Golf gestrand is en kommoditeitsvervoer wat ver onder normale vlakke funksioneer.
Verkeer deur strategiese seeroete neem skerp af
Voordat Iran die seestraat in Februarie geblokkeer het as reaksie op gesamentlike Amerikaanse en Israeliese aanvalle, het sowat ’n vyfde van die wêreld se olie- en vloeibare aardgasuitvoere daagliks deur die waterweg beweeg.
Nadat Iran die seestraat op 1 Maart gesluit het, het die verkeer van kommoditeitskepe volgens ’n AFP-ontleding van data van die maritieme opsporingsmaatskappy Kpler gedaal tot gemiddeld 10 deurvaarttogte per dag, teenoor ’n daaglikse gemiddelde van 95 in Februarie.
’n Ooreenkoms wat die Verenigde State en Iran in Junie onderteken het, het gelei tot ’n tydelike herstel tot gemiddeld 36 deurvaarttogte per dag, voordat dit weer teruggesak het na gemiddeld 15 tussen die hervatting van aanvalle op 8 Julie en 22 Augustus.
Iran se Rewolusionêre Wag het gewaarsku dat daar ’n “gevaarsone” van 1 400 vierkante kilometer is waar seemyne moontlik voorkom.
Nuwe roetes ontstaan
Voor die oorlog het skepe die seestraat vrylik deur ’n roete in die middel van die waterweg gebruik wat deur die Internasionale Maritieme Organisasie (IMO) goedgekeur is.
Daar bestaan nou twee duidelike roetes: een noord van die seestraat naby die Iranse kus, die enigste roete wat deur Teheran goedgekeur word, en ’n tweede suidelike roete tussen Oman se kus en gebiede wat moontlik met myne besaai is.
Gedurende die betreklik rustige tydperk tussen 17 Junie en 7 Julie het gemiddeld nege skepe per dag van die Iranse roete gebruik gemaak en agt van die roete by Oman. Die res het deur onbekende roetes of die tradisionele IMO-korridor gevaar.
Sedert die ineenstorting van die skietstilstand op 8 Julie het twee derdes van alle deurvaarttogte “donker” geword, wat beteken dat hul presiese roetes onbekend is. Voor die oorlog was minder as 1% van die verkeer in dié kategorie, volgens Kpler.
Hierdie skepe se roetes kan nie bevestig word nie weens onvoldoende data wat veroorsaak word deur afgeskakelde transpondeerders, versteurde seine of ontbrekende satellietbeelde.
Duisende bly op see vasgekeer
Volgens die IMO is sowat 6 000 seevaarders en 500 skepe sedert die begin van die konflik in die Persiese Golf vasgekeer.
Die organisasie het gesê daar is steeds gesprekke aan die gang om ’n veilige maritieme roete te verseker, maar dat die sukses daarvan afhang van ’n afskaling van spanning in die streek.
Die IMO het in Junie begin met ’n poging om meer as 11 000 seevaarders uit die Golf te ontruim, maar die operasie is kort daarna opgeskort ná ’n aanval op ’n vaartuig.
Volgens die IMO is minstens 20 seevaarders en hawewerkers die afgelope ses maande in voorvalle of aanvalle in die streek dood.