Swartland-koringprodusente staan vanjaar voor ’n moeilike keuse: hoe lank kan hulle nog klimaatsrisiko absorbeer voordat dit nie meer finansieel volhoubaar is om koring te plant nie?
Volgens Graan SA het sommige produsente reeds tussen 25% en 30% van hul oespotensiaal verloor, terwyl die aantal hektare wat aangeplant is ook afgeneem het. Dringende opvolgreën is nodig om verdere verliese te voorkom.
Die ironie is dat die seisoen aanvanklik belowend gelyk het. Die Swartland het gedurende April en Mei sowat 176 mm reën ontvang – aansienlik meer as die tienjaargemiddeld van ongeveer 66 mm. Produsente het gevolglik geplant en reeds groot bedrae aan saad, kunsmis, diesel, arbeid en ander insette bestee.
Van Junie tot Augustus het slegs sowat 43 mm reën geval, teenoor ’n tienjaargemiddeld van ongeveer 202 mm.
Vir droëlandboere gaan dit egter nie net oor hoeveel reën val nie, maar ook oor wanneer dit val. Teen die tyd dat die reën weggebly het, was baie van die produsente se produksiekoste reeds aangegaan.
Graan SA se uitvoerende hoof, dr. Tobias Doyer, sê produsente se finansiële ruimte om sulke verliese te dra, word al hoe kleiner.
Volgens plaasvlaksyfers wat deur ’n Swartland-produsent verskaf is, het direkte insetkoste tussen 2016 en 2026 met sowat 65% gestyg, terwyl die geraamde plaashekprys van koring met ongeveer 36% toegeneem het.
Produsente het intussen probeer om hul risiko te beperk deur doeltreffender boerderymetodes, beter genetika, bewaringslandbou en verbeterde water- en grondbestuur toe te pas. Maar daar is ’n grens aan wat tegnologie en doeltreffendheid kan vermag.
“Produsente kan water beter bestuur. Hulle kan nie reën vervaardig nie,” sê Graan SA.
Die organisasie doen daarom ’n beroep op die regering om saam met die landboubedryf en versekeraars aan bekostigbare oesversekering te werk. Volgens Graan SA kan beter gebruik van satellietdata, weerstasies en grondvogmonitering help om nuwe versekeringsprodukte te ontwikkel.
Die kwessie raak egter veel verder as individuele boere. Suid-Afrika se koringoppervlakte is reeds op die laagste vlak in 97 jaar. As produsente ná herhaalde swak seisoene besluit om grond en kapitaal na ander ondernemings te verskuif, kan die land plaaslike produksievermoë verloor.
Dit is ’n risiko wat volgens Graan SA nie ligtelik opgeneem kan word nie, aangesien die koringwaardeketting miljarde rande tot die ekonomie bydra en koringprodukte deel van die dieet van die oorgrote meerderheid Suid-Afrikaanse huishoudings is.
Die kernvraag is dus nie net hoeveel koring die Swartland vanjaar kan produseer nie, maar of Suid-Afrika bereid is om sy plaaslike koringbedryf teen ’n toenemend onvoorspelbare klimaat te beskerm.