Die vervolging in die korrupsiesaak oor ’n SAPD-tender van R228 miljoen het Maandag ’n groot terugslag beleef toe die sakeman Vusimuzi “Cat” Matlala besluit het om sy pleitooreenkoms te laat vaar eerder as om die langer tronkstraf te aanvaar wat die hof voorgestel het.
Die saak sal nou van voor af verhoor word, met aanklaers wat nie meer Matlala se bekentenis of samewerking teen senior polisiebeamptes, wat na bewering by die tenderbedrog betrokke was, kan gebruik nie.
Landdros Ignatius du Preez het die pleit- en vonnisooreenkoms amptelik in die gespesialiseerde handelsmisdaadhof in Pretoria tersyde gestel nadat Matlala se regspan bevestig het dat hul kliënt nie die voorgestelde vonnis van 12 jaar gevangenisstraf sou aanvaar nie.
Matlala en sy twee maatskappye, Medicare24 en Luxo Africa Brand Investments, het einde Junie ’n ooreenkoms met die Nasionale Vervolgingsgesag (NVG) se ondersoekdirektoraat teen korrupsie aangegaan. Ingevolge die ooreenkoms sou Matlala agt jaar tronkstraf uitdien nadat hy skuld beken het op sewe aanklagte van bedrog, korrupsie en geldwassery.
In ruil daarvoor sou hy teen senior beamptes van die Suid-Afrikaanse Polisiediens getuig wat na bewering by die toekenning van die bedrieglike tender betrokke was.
Du Preez het egter die ooreenkoms op 1 Julie verwerp en dit as te lig beskryf, gegewe die erns van die misdrywe. Die landdros het eerder ’n vonnis van 12 jaar gevangenisstraf voorgestel, bestaande uit 15 jaar vir bedrog waarvan sewe jaar opgeskort sou word, saam met gelyktydige vonnisse vir korrupsie en geldwassery.
Tydens die vorige verrigtinge het Du Preez gesê Matlala het uit hebsug opgetree en bevraagteken of sy bereidwilligheid om saam te werk uit opregte berou of bloot eiebelang voortspruit.
Die landdros het Matlala se samewerking as ’n “bedingingsmiddel om ’n ligter vonnis te verkry” beskryf.
NVG-woordvoerder Kaizer Kganyago het bevestig dat ondersoekers weens die ineenstorting van die ooreenkoms nie meer Matlala se beëdigde verklaring kan gebruik nie. Die vervolging sal nou uitsluitlik staatmaak op bewyse wat tydens sy eie ondersoek ingesamel is.
Die tender wat sentraal tot die saak staan, is aanvanklik teen sowat R360 miljoen geadverteer. Matlala se maatskappy het dit in Junie 2024 vir ongeveer R228 miljoen bekom. ’n Interne oudit het onreëlmatighede blootgelê, wat daartoe gelei het dat die kontrak in Mei 2025 gekanselleer is. Teen daardie tyd was sowat R50 miljoen reeds uitbetaal.
Die saak is tot 11 September uitgestel sodat albei partye oor die pad vorentoe kan besluit. Matlala sal intussen in aanhouding by die Kgosi Mampuru II-korrektiewe sentrum bly.
Hy staan ook tereg in ’n onverwante saak waarin hy op 25 aanklagte, waaronder 11 van poging tot moord, teregstaan. Daardie verhoor begin na verwagting op 20 Julie.
Die besluit om die pleitooreenkoms te verwerp beteken die staat sal sy saak nou van voor af voor ’n ander landdros moet bewys en die hele vervolgingsproses sal opnuut begin.