Duisende mense het Dinsdag in stede regoor Suid-Afrika deelgeneem aan proteste om die vertrek van ongedokumenteerde buitelandse burgers te eis ná ’n veldtog van etlike weke wat duisende mense laat vlug het en reeds vier lewens geëis het.
Polisie was in groot getalle ontplooi vir die landwye betogings, wat die hoogtepunt was van ’n veldtog gelei deur burgergedrewe waaksaamheidsgroepe wat ’n nie-amptelike sperdatum van 30 Junie gestel het vir buitelanders sonder dokumentasie om die land te verlaat.
Daar was geïsoleerde berigte van plundering, klipgooiery en konfrontasies, onder meer naby Johannesburg waar veiligheidsmagte ’n handjievol buitelandse burgers van ’n skare met groot stokke moes wegjaag.
Skare betogers het deur die middestad van Johannesburg beweeg waar die meeste winkels gesluit was, werkers tuisgebly het en vervoerknooppunte stil was.
Hulle het vlae en plakkate gewaai terwyl polisielede in koeëlvaste baadjies en onlustehelms toegekyk het.
In Durban het betogers in tradisionele Zoeloe-krygersdrag opgedaag, gewapen met spiese, sweepstokke en skilde, terwyl sommige luiperdvelle gedra het.
Die betoger Brightness Gumbi (48) het gesê sy is gefrustreerd omdat sy nie ’n perseel vir haar besigheid kan bekostig nie, terwyl buitelandse burgers winkels kan bedryf.
“Die onwettige buitelanders kan dit bekostig omdat hulle dwelms aan ons mense verkoop,” het sy aan AFP gesê. “Ek hoop hierdie betogings sal ons president laat hoor en strenger wette laat toepas.”
In Kaapstad het sowat 100 mense aan ’n optog deur die middestad deelgeneem.
Deportasie
Suid-Afrika, een van die rykste lande op die vasteland, lok immigrante op soek na werk, terwyl dit terselfdertyd worstel met ’n werkloosheidsyfer van meer as 30%, hoë misdaadvlakke en swak dienslewering in baie gebiede.
Groepe wat teen onwettige immigrasie mobiliseer, beweer buitelanders neem werkgeleenthede en dienste van plaaslike inwoners weg, maar ontleders sê dit maak buitelandse burgers onregverdig die sondebok vir regeringsmislukkings.
“Onwettige buitelanders het Suid-Afrikaners vervang en werkloosheid verhoog,” het die leier van die anti-immigrasiegroep March and March, Jacinta Ngobese-Zuma, aan ’n skare in Durban gesê.
“Ons wil massadeportasie hê,” het sy gesê. “Vir die volgende ses maande wil ons hê die regering moet ontslae raak van die mense wat nie vertrek het nie.”
Volgens die polisie is minstens twee Mosambiekers, ’n Ethiopiër en ’n Malawiër in die jongste uitbarsting van anti-immigrasiegeweld dood.
Verskeie Afrika-regerings, waaronder dié van Nigerië, Malawi, Ghana, Zimbabwe en Mosambiek, het vrywillige repatriasievlugte en busvervoer vir hul burgers gereël.
Suid-Afrika het al voorheen geweld teen ongedokumenteerde buitelanders beleef, maar dit is die eerste keer dat verskeie regerings gelyktydig repatriasieprosesse organiseer.
Meer as 25 000 mense is die afgelope weke vir vertrek verwerk, het owerhede Maandag gesê.
‘Ek is bang’
Terwyl die betogings in verskeie stede voortgeduur het, het honderde migrante, meestal Malawiërs en Zimbabwiërs, in Kaapstad, Johannesburg en ander sentrums saamgedrom terwyl hulle op hulp gewag het om huis toe te gaan.
Sommige het gesê verhuurders het hulle uitgesit of werkgewers het hulle afgedank uit vrees vir boetes of aanvalle deur waaksaamheidsgroepe.
“Die mense in Suid-Afrika wil ons nie hier hê nie. Ek is bang,” het ’n 23-jarige Zimbabwiese vrou, wat anoniem wou bly, gesê waar sowat 2 000 mense op busse gewag het.
Slegs ’n paar dosyn Malawiërs het by ’n terrein in Durban agtergebly nadat etlike duisende die afgelope dae per bus vertrek het, óf terug na hul land óf na ’n verwerkingsentrum naby die grens met Zimbabwe.
“Ek het gedink ek kan aanbly, maar bure het ons gisteraand gewaarsku,” het Adam John (32) aan AFP gesê. “Ek het gevoel dit is beter om huis toe te probeer gaan terwyl ek nog kan.”