Iran het Saterdag teruggeslaan na die Amerikaanse president Donald Trump se bewering dat hy binnekort die Straat van Hormoes tot deel van Amerikaanse grondgebied sou verklaar. Iran het gesê die belangrike energiewaterweg wat hy geblokkeer het, “sal Iraans bly”.
Trump het herhaaldelik gesê die seestraat, wat Teheran effektief aan die begin van die oorlog in die Midde-Ooste aan die einde van Februarie gesluit het, is onder Amerikaanse beheer – ’n bewering wat die Islamitiese Republiek ontken.
“Die Straat van Hormoes was Iraans, is Iraans en sal Iraans bly,” het die Iranse adjunkminister van buitelandse sake, Kazem Gharibabadi, op X gesê.
“Hierdie seestraat sal slegs onder Iran se bevel gesluit en geopen word.”
Trump het Vrydag tydens ’n politieke saamtrek in die staat New York gesê dat hy, nadat die VSA Iran verslaan het, “baie binnekort die Straat van Hormoes tot ’n gebied van die Verenigde State sal verklaar”.
“Dit is waar,” het hy bygevoeg.
Feit of fiksie?
’n Onbekende Withuis-amptenaar het later verduidelik dat Trump ’n grap gemaak het, het die Wall Street Journal berig.
’n Iranse topamptenaar het verlede week ’n lang lys voorwaardes vir die heropening van die seestraat uiteengesit, insluitend ’n einde aan die “oorlog en aggressie teen Iran en sy bondgenote in Libanon, Palestina, Jemen en Irak”.
Mohammad Bagher Zolghadr het ook die beëindiging van verlammende sanksies, die vrystelling van bevrore bates en vergoeding vir oorlogskade geëis.
Voortgesette aanvalle
Terwyl diplomasie tussen die twee vyande van dekades tot stilstand gekom het, het aanvalle in die Straat van Hormoes voortgeduur, wat die voortslepende risiko’s vir streeksvaarte beklemtoon.
Die staatsbeheerde oliegigant ADNOC van die Verenigde Arabiese Emirate het Saterdag gesê een van sy vaartuie is die vorige aand aangeval.
Die Golfstaat het Iran Vrydag beskuldig van ander aanvalle op twee vaartuie wat met ADNOC verbind word terwyl hulle deur die seestraat gevaar het.
Sulke aanvalle het gelei tot die ineenstorting van ’n wapenstilstand tussen die Verenigde State en Iran wat in April ingestel is.
Nog ’n blokkade
Terwyl Iran die skeepsverkeer deur Hormoes aan bande lê, het sy Houthi-bondgenote in Jemen ook ’n parallelle maritieme blokkade van Saoedi-Arabiese hawens in die Rooi See afgekondig. Dit is die olie-uitvoerreus se enigste ander seeroete.
’n Ooreenkoms tussen Washington en Teheran in Junie – wat bedoel was as ’n wegspringpunt vir onderhandelinge oor ’n permanente skikking – het bepaal dat Iran en Oman toekomstige reëlings vir die seestraat in oorleg met ander Golfstate en “in ooreenstemming met die toepaslike internasionale reg” sou uitwerk.
Voor die oorlog het sowat ’n vyfde van die wêreld se olie- en LNG-uitvoere deur Hormoes gegaan, en pryse het herhaaldelik gestyg sedert die dispuut oor die waterweg uitgebreek het, wat ekonomiese en politieke druk op Washington verhoog het.
Iran wil beheer oor die seestraat hê en tolgeld hef – magte wat hy voor die oorlog nie uitgeoefen het nie en wat die VSA ten sterkste sou teenstaan.
Die sluiting van Hormoes het pryse vir Amerikaanse kiesers laat styg en skep ’n politieke kopseer vir Trump namate November se middeltermynverkiesings nader kom.
Energiepryse prioriteit, dán kernwapens
Die Amerikaanse visepresident JD Vance het dié week gesê Washington se grootste prioriteit in die oorlog met Iran is om energiepryse laag te hou vir Amerikaners, terwyl die voorkoming daarvan dat Teheran ’n kernwapen bekom, tweede op die prioriteitslys is.
Teheran het verlede week aangedui dat hy met Oman ooreengekom het oor ’n roete vir skepe om deur die seestraat te vaar en dat hulle besig was om reëlings vir die gesamentlike bestuur van die waterweg te finaliseer.
Die VSA het sy eie vergeldingsblokkade van Iranse hawens ingestel in ’n poging om die land se ekonomie te knou.
“Ons het die blokkade. Geen skepe kom deur tensy ons wil hê hulle moet nie,” het Trump Vrydag aan ’n juigende skare ondersteuners gesê.