Op Saterdag 23 Mei vanjaar, sou Suid-Afrika se geliefde rugbystem, Gerhard “Spiekeries” Viviers, sy honderdste verjaarsdag gevier het. Hoewel hy reeds op 15 Desember 1998 in stilte van ons weggeneem is, leef sy stem en entoesiasme steeds voort in die kollektiewe geheue van duisende Suid-Afrikaanse sportliefhebbers.
Viviers was een van die mees gewaardeerde sportkommentators van sy tyd in Suid-Afrika – ’n ware ikoon van Afrikaanse radiouitsendings. Sy bynaam, “Spiekeries”, is afkomstig van sy kenmerkende, lewenslustige persoonlikheid en sy standaard antwoord wanneer mense vra hoe dit met hom gaan. “Spiekeries,” was altyd die antwoord. Hierdie optimisme het hy met sy luisteraars gedeel, en sy unieke aanslag op die rugbyveld het miljoene na hul radios laat gryp wanneer die Springbokke in aksie was.
Viviers se opgang was tydens ’n dinamiese tydperk in Suid-Afrikaanse rugbygeskiedenis. Met die Springbokke het hy die omstrede 1969-70 toer deur Engeland meegemaak en het hy die drama agter die skerms lewendig aan sy gehoor oorgedra – ’n ervaring wat hy in sy boek, Rugby agter die doringdraad, onvergeetlik beskryf het.
Maar, dit was op die radio waar “Spiekeries” letterlik sy stempel afgedruk het. Sy unieke kommentaarstyl – boeiend, innemend en opreg opgewonde – het hom onderskei van sy tydgenote. Waar ander neutraal moes bly, het Viviers elke oomblik met pure passie beleef, met sy stem wat oor die eter gebons het soos die bal oor die doellyn.
Wie kan jare later nog daardie ikoniese oomblik vergeet? “Dawie de Villiers kry die bal in die hande. Hy laat loop na Piet Visagie, Visagie na Joggie Jansen, Jansen na Syd Nomis. Siddie, Siddie, Siddie… ai, maar dis mooi!” was sy opgewonde, asemrowende uitroep wat vir ewig deel van ons sportkultuur sal wees. Sy ander bekende frase, “Die man het spoed!”, eggo vandag nog op rugbyvelde.
Behalwe dat Gerhard ook ‘n baie gewilde krieketuitsaaier was en was baie gewild onder die Springbok-krieketspelers. Hy het in die jaar 1965 saam met hulle in Engeland getoer en hy was amper as’t ware lid van die span wat saans na uitskeityd saam met hulle ‘n paar biere gedrink het.
Tydens ’n era toe televisie in Suid-Afrika nog in sy kinderskoene was, het die radio-omroeper die horisonne van die huis uitgebrei. Viviers het met elke beskrywing die luisteraar reg in die middel van die aksie geplaas en nie bloot vertel wat gebeur nie, maar dit laat voel het asof een elke harde hou, vinnige aanval en triomfantlike drie self beleef.
Wat hom bo alles uitsonderlik gemaak het, was sy opregtheid. In ’n wêreld voor mediabestuur en gekonstrueerde aanbiederpersonae, het “Spiekeries” die spel saam met sy mense beleef: vreugde wanneer die bokke wen, sigbare spanning wanneer dinge nie goed gaan nie. Hy het die stem van die volk geword – eg, eerlik en toeganklik.
Buiten rugby het Viviers ook sy merk in die breër uitsaaibedryf gemaak en sy stem aan ander sportsoorte en televisiedramas geleen, maar dit is trouens sy sportkommentaar wat sy nalatenskap verseker het.
Tragies is Viviers in die ouderdom van 72 aan kanker oorlede, maar sy bydrae leef voort – nie net in die annale van Springbokrugby nie, maar in die harte wat saam met hom gehoor, gevoel en gevier het.
’n Kwarteeu na sy heengaan word Gerhard “Spiekeries” Viviers se styl en uitsprake steeds onthou en sy opgewondenheid opnuut bewonder. Sy kommentaar was nie net woorde nie – dit was die klankbaan van ’n era, ’n tyd toe rugby groot was en een man se stem ’n nasie vir ’n oomblik kon vereenselwig.
Met die herdenking van sy honderdste geboortedag eer Suid-Afrika nie net die herinnering van ’n afgetrede sportkommentator nie, maar vier ons ook die waarde van passie, egtheid en die gesamentlike belewenis van ons sport. Gerhard Viviers het nie net oor rugby gesels nie; hy het dit saam met ons beleef en binne elke wit- en groentrui-ondersteuner ’n stukkie van sy gees agtergelaat.