Wanneer daar nie rugby oor die naweek is nie, laat my vrou my tuinwerk doen. En dit is byna die ergste deel van ’n naweek sonder rugby.
Op die ou end geniet my vrou hierdie naweke selfs minder as ek. Daarom stem ons albei saam dat naweke sonder rugby die slegste van almal is.
Natuurlik was daar baie rugby dié naweek met die Europese Kampioenebeker-kwarteindstryde in volle gang, maar sonder enige Suid-Afrikaanse spanne in die kompetisie het ek ’n bietjie minder belanggestel as gewoonlik.
Terwyl ek dus Saterdag mis in ’n kruiwa rondgedra het, het ek begin dink oor ons betrokkenheid in Europa, en of Suid-Afrikaanse klubspanne ooit fisiek, finansieel en strategies tot twee afsonderlike hoëvlakkompetisies tegelyk sal kan verbind.
Op hierdie stadium dink ek die antwoord is nee.
Begin by die werklas op speler. Die Verenigde Rugbykampioenskap (VRK) bestaan uit 18 tuis- en wegwedstryde, plus uitspeelrondes as jy verder vorder.
Die Europese Uitdaagbeker voeg ’n hele aparte kompetisie met groepwedstryde en uitkloprondes daarby, terwyl spelers op nasionale diens nog 13 wedstryde per jaar moet hanteer.
Al speel spelers nie in al hierdie wedstryde nie, wys Wêreldrugby se navorsing dat elite-spelers slegs ’n sekere aantal vol wedstryde per seisoen behoort te speel, met nie meer as ses opeenvolgende wedstrydweke nie, asook ’n toegewyde vyf weke buite-seisoen en 12 weke sonder kontak oor die jaar.
Dit gaan nie gebeur nie.
LEES | SA skolerugby se Top-20: Is jou skool op dié lys?
Suid-Afrikaanse rugby is reeds sterk blootgestel aan druk op spelers omdat dieselfde top spelers konstant die swaar werk vir klubspanne én die land doen.
Maar die probleem met ’n tweede kompetisie is nie net die ekstra minute nie; dit is die bykomende langafstandreise, ekstra oefenblokke, die gebrek aan hersteltyd en die verhoogde geestelike slytasie.
Die Uitdaagbeker is gesog, dus kan jy nie daardie wedstryde as ontwikkelingsgeleenthede hanteer nie. Dit is taai wedstryde teen ernstige klubs in moeilike omgewings.
Dit kom dus alles neer op die diepte van jou oefengroep, en die waarheid is Suid-Afrika kan nie met die rykste klubs in Europa meeding nie. Franse en Engelse kraghuise kan kwaliteit spelers ophoop, beserings absorbeer, internasionale spelers roteer en steeds sterk spanne uitstuur.
Ons spelers en begrotings laat dit eenvoudig nie toe nie. Daarom gebeur dieselfde kompromie elke seisoen: Kies sterk spanne in Europa en plaas druk op jou groep, of roteer en word beskuldig dat jy die kompetisie minag.
As die enigste manier om te oorleef is om halfhartig deel te neem, moet ons onsself vra of dit die moeite werd is?
Maar die VRK vaar uitstekend en werk baie goed vir ons. Suid-Afrika het uiteindelik in September 2025 die VRK se sesde aandeelhouer geword, wat dit ’n winsgewende sentrale pilaar van ons langtermyn kommersiële toekoms maak.
Dit gaan nie net oor die geldinspuiting nie; storielyne ontwikkel tussen spanne, vyandigheid neem toe en die kompetisie begin sy eie karakter kry.
Dit werk, en ek dink dit is al wat ons nodig het. Om ook nog in die Uitdaagbeker te speel, begin al hoe meer lyk soos my buurman wat ’n tweede motor koop wat hy nie kan bekostig nie.
LEES | VRK: Elke wedstryd is maak of breek vir SA spanne om uitkloprondes te haal
Ek dink dus Suid-Afrikaanse rugby moet die Uitdaagbeker verlaat wanneer ons kontrak verstryk.
Dít kan twee probleme gelyk oplos: Eerstens speel ons tans in ’n ekstra kompetisie wat ons spelershulpbronne oorskry, en tweedens laat die oorvol rugbykalender geen ruimte vir ’n behoorlike plaaslike produk om daardie hulpbronne te vertoon nie.
Kom ons neem ’n dapper stap: Hou by die VRK, verlaat die Uitdaagbeker en vervang daardie naweke met iets wat werklik aan ons behoort.
Maar kom ons beweeg verby die gewone, vervelige interprovinsiale en reserwekompetisies. As rugby nuwe idees soek, is dit nou die tyd om te vernuwe en buite die boks te dink.
Kyk hoe die IPL krieket-franchising en spelerwerwing totaal herontwerp het. Dit is ’n uitsaaier se droom.
Die IPL se spelersveiling alleen het meer as 20 miljoen kyke gelok nog voordat ’n bal geboul is. Kom ons probeer iets nuuts en opwindends, nie meer van dieselfde nie.
Laat VRK- en nasionale spelers rus tydens Uitdaagbeker-naweke en bring ’n vars, dramatiese nuwe plaaslike kompetisie wat belangstelling en opwinding skep.
Kom ons omskep ons o.23-kompetisie in ’n hoëprofiel, veilingsgebaseerde, private-ekwiteite vennoot, nie-provinsiale rugbytoernooi.
Beleggers bie om spanne te koop wat in Suid-Afrika se ses hoof-rugbygebiede gevestig is: Dus geen Bulls, Sharks of Stormers nie, maar nuwe name en identiteite gebaseer op ons belangrikste rugby-hubs.
Die land se beste o.23-talent gaan in ’n sentrale poel, en spelers word deur ’n opwindende veilingproses oor franchises versprei. In die leemte wat Uitdaagbeker laat, kan ons ons eie unieke konsep skep wat eerstespan-spelers laat rus terwyl jong talent ontwikkel en hul vermoë wys.
Dit kan in vennootskap met bestaande franchises gedoen word. Dit gaan nie daaroor om die Bulls, Sharks, Cheetahs of Pumas uit te sluit nie, maar om saam met hulle waarde te skep.
Dit kan ’n liga wees wat sentraal bestuur word, met beleggers wat in die kompetisie self belê terwyl spelerkontrakte by die moederfranchises bly.
LEES | ‘Absolutely depressing’: Dobson slams criticism of Sacha and Moerat
Uitsaairegte en borgskappe kan gewaarborgde jaarlikse wins lewer, ’n sentrale versekeringsfonds vir beserings, geld om spelers uit kontrakte te koop en ’n ontwikkelingsmeganisme wees wat unies en franchises beloon wat die spelers opgelewer het.
Die laaste ding wat ek wil sien, is nóg ’n vaal reserwekompetisie. Maak dit ’n nuwe, vars nasionale produk met ses spanne. Kort, skerp en aantreklik, en direk ingebou in die Uitdaagbeker-vensters.
Moenie dit soos ou Suid-Afrikaanse rugby organiseer nie. Organiseer dit soos ’n moderne vermaakproduk. Dink IPL, nie Curriebeker nie.
Elke span speel vyf groepwedstryde, dan halfeindstryde en ’n eindstryd. Sewe naweke van betekenisvolle rugby en een ekstra naweek vir ’n spog-veilinggeleentheid.
Dit gee ons ’n nasionale voetspoor, werklike streekbelang en ’n produk wat as brug na senior rugby dien.
LEES | Oom Rugby skryf oor die Stormers se onlangse nederlaag: Skeidsregters, risiko’s en belonings
Die veiling is wat die magic bring en die statiese narratiewe verbreek. Alle geskikte o.23-spelers gaan in die sentrale spelerspoel, met dalk ’n paar beskermde spelers per franchise vir kontinuïteit.
Die res word deur ’n opwindende veilingproses gekies. Dink aan die media-aandag daarrondom.
Aanhangers volg vooruitsigte. Skole begin redeneer. Agente begin beweeg. SuperSport kry ’n veilingsaand. Rugbymense begin praat oor spanbou.
Soos jy seker kan aflei, het ek ná al my tuinwerk ’n stywe brandewyn en Coke gedrink en toe hierdie artikel geskryf. Maar dit gaan nie soseer oor die detail van wat ons kan doen en hoe dit kan werk nie; dit gaan oor die beginsels.
Die Uitdaagbeker is net ’n rapsie te ambisieus, en dit beteken ons ontneem onsself die kans om iets nuuts en opwindends vir onsself te skep. Ek dink nie Suid-Afrikaanse rugby het meer verpligtinge nodig nie. Dit het ’n beter idee nodig.