President Cyril Ramaphosa het opspraak verwek met twee senior regeringsaanstellings binne een week, albei met betrekking tot individue wie se verlede met omstredenheid en skandale verbind word.
Op 30 Junie het Ramaphosa vir Dina Pule as minister van maatskaplike ontwikkeling aangestel om die afgedankte Sisisi Tolashe te vervang. Slegs ’n paar dae later het hy Ayanda Dlodlo as Suid-Afrika se nuwe ambassadeur in Frankryk aangewys, ’n pos wat vakant was sedert die dood van die vorige ambassadeur, Nathi Mthethwa, in September 2025.
Die DA het albei aanstellings in die sterkste moontlike terme veroordeel en die president daarvan beskuldig dat hy ANC-kaderbelange bo dié van die land plaas.
Dina Pule: ’n Terugkeer ná oneer
Pule se terugkeer na die kabinet het baie wenkbroue laat lig, aangesien sy in Julie 2013 deur voormalige president Jacob Zuma afgedank is ná ’n korrupsieskandaal tydens haar termyn as minister van kommunikasie.
Die kontroversie het gegaan oor bewerings van korrupsie, nepotisme en magsmisbruik waarby haar romantiese lewensmaat, Phosane Mngqibisa, betrokke was. Sy is daarvan beskuldig dat sy die aanstelling van diensverskaffers vir die 2012 Inligtings- en Kommunikasietegnologie-Indaba in Kaapstad onbehoorlik beïnvloed het, wat Mngqibisa na bewering in staat gestel het om R6 miljoen aan borgskapsgeld te ontvang.
Pule is ook skuldig bevind daaraan dat sy onbehoorlike finansiële voordele vir Mngqibisa gefasiliteer het, insluitend die departement van kommunikasie wat sy oorsese reis- en verblyfkoste betaal het. Parlementêre ondersoeke het bevind dat sy versuim het om haar verhouding met Mngqibisa bekend te maak en die parlementêre etiekkomitee mislei het deur die verhouding te ontken.
In Augustus 2013 het die etiekkomitee Pule skuldig bevind aan die oortreding van die gedragskode vir parlementslede. Sy is met 30 dae se salaris beboet, haar parlementêre voorregte is vir 15 dae opgeskort en sy is in die Nasionale Vergadering openlik berispe.
Die DA se woordvoerder oor maatskaplike ontwikkeling, Nazley Sharif, het Ramaphosa daarvan beskuldig dat hy die belange van die ANC-vroueliga, waar Pule as adjunk-sekretaris-generaal dien, bo die welstand van Suid-Afrikaners stel. Die DA eis ’n onmiddellike en omvattende leefstyloudit van Pule.
Ayanda Dlodlo: Bande met staatskaping wek kommer
Dlodlo se aanstelling as ambassadeur in Frankryk het selfs skerper kritiek uitgelok, aangesien Frankryk Suid-Afrika se grootste bron van direkte buitelandse beleggings is, met Franse ondernemings wat alleen vir 2026 beleggings ter waarde van R20,7 miljard belowe het.
Ryan Smith, DA-woordvoerder oor internasionale betrekkinge en samewerking, het Dlodlo beskryf as ’n “staatskaping-kader” wie se aanstelling “ ’n smet op ons diplomatieke diens” en “’n skerp belediging vir die mense van Suid-Afrika” is.
Dlodlo se omstrede verlede sluit haar optrede as minister van staatsveiligheid in Januarie 2021 in, toe sy probeer het om Loyiso Jafta, die waarnemende direkteur-generaal van die Staatsveiligheidsagentskap (SSA), te verhinder om voor die Zondo-kommissie van ondersoek na staatskaping te getuig. Adjunkhoofregter Raymond Zondo het haar aansoek van die hand gewys en daarop gewys dat geen bewyse aangebied is om die bewering te staaf dat nasionale veiligheid bedreig sou word nie.
Jafta se getuienis het die bestaan blootgelê van ’n parallelle en onwettige intelligensiestruktuur binne die SSA wat buite die formele wetgewende prosesse gefunksioneer het om Zuma se politieke belange te bevorder. Dit het onder meer ’n private gewapende intelligensie-eenheid ingesluit wat regstreeks aan die voormalige president gerapporteer het.
Dlodlo het ook onder die vergrootglas gekom oor ’n opgeblase breëbandprojek van R1,7 miljard in Johannesburg in 2019. As direkteur van CitiConnect Communications, ’n swart ekonomiese bemagtigingsvennoot in die projek, het sy R3 miljoen verdien uit die verkoop van haar aandele. Die projek, wat aanvanklik op R600 miljoen begroot is, is deur ’n forensiese ondersoek ondersoek wat wanbestuur en misleiding uitgewys het, hoewel geen persoonlike wangedrag aan Dlodlo toegeskryf is nie.
Die DA het gevra dat sy na die Openbare Beskermer verwys word vir beweerde oortredings van die Wet op die Etiek van Lede van die Uitvoerende Gesag.