’n Regeringsvoorstel om Suid-Afrika se skoolgeskiedeniskurrikulum ingrypend te hersien, het ’n hewige debat ontlok oor watter historiese gebeure onderrig moet word. Kritici waarsku dat sleutelonderwerpe uit die koloniale tydperk moontlik verwyder kan word, terwyl ondersteuners pleit vir ’n meer Afrika-gesentreerde narratief.
Die ministeriële taakspan vir geskiedenis het sy konsepplan aan die portefeuljekomitee oor basiese onderwys voorgelê en stel beduidende veranderinge aan geskiedenisonderrig van Graad 4 tot 12 voor. Die hersiening beoog om die fokus te verskuif weg van wat die span as Eurosentriese inhoud beskryf, na Afrika-perspektiewe, voorkoloniale samelewings en versetbewegings.
Wat sou verander
Volgens die voorgestelde kurrikulum sal leerders reeds vanaf vroeë grade kennis maak met Afrika-samelewings voor kolonisasie, mondelinge oorlewerings, argeologiese bewyse, arbeids-geskiedenis en die bydraes van vroue en gemeenskappe wat dikwels uit hoofstroom geskiedkundige vertellings uitgesluit is.
Die kurrikulum sal ook groter klem plaas op grondontneming, ongelykheid en bevrydingstryd, met inhoud wat aangepas word om by verskillende graadvlakke te pas.
Die voorstel het egter kommer laat ontstaan oor watter bestaande onderwerpe moontlik verminder of verwyder kan word. Die Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge (FAK) het aangevoer dat sleutelgebeure in die Afrikanergeskiedenis moontlik uitgesluit of aansienlik afgeskaal kan word, insluitend die Groot Trek, die aankoms van Jan van Riebeeck in 1652, die Slag van Bloedrivier en aspekte van die Anglo-Boereoorlog.
Prof. Nomalanga Mkhize, ’n lid van die taakspan, het aan die komitee gesê die nuwe kurrikulum mik daarna om leerders ’n vollediger begrip van Suid-Afrika se verlede te gee deur perspektiewe in te sluit wat gemarginaliseer is.
Politieke reaksies verdeeld
Die meeste komiteelede het die voorgestelde veranderinge gesteun en aangevoer dat die huidige kurrikulum nie die land se volle geskiedenis weerspieël nie. Verskeie LP’s het gesê leerders moet onderrig word oor wat hulle die waarheid oor kolonialisme en grondontneming noem, om hedendaagse ongelykhede te verstaan.
Verskeie partye het ook gevra dat geskiedenis ná Graad 9 verpligtend gemaak word, met die argument dat die vak identiteit, kritiese denke en verantwoordelike burgerskap bevorder.
Die Demokratiese Alliansie het die voorstel teengestaan om geskiedenis verpligtend te maak in Graad 10 tot 12 en aangevoer dat leerders die vryheid moet behou om vakke te kies wat hul loopbaandoelwitte ondersteun, veral in wetenskap- en tegnologievelde.