Daar was twee oomblikke in die Springbokke se nederlaag teen die All Blacks op Eden Park verlede jaar wat my ’n bietjie meer oor Sacha Feinberg-Mngomezulu vertel het.
Teen daardie tyd het ons reeds heelwat van Sacha geweet – hy het uitsonderlike vaardighede. Hy het die vermoë om iets uit niks te skep en ook selfvertroue, wat soms aan arrogansie grens. Maar partykeer is dit die klein dingetjies wat jou oog vang en jou nog meer vertel.
Die eerste oomblik waarna ek wil verwys, het ontstaan waar die skrumskakel, Cobus Reinach, ’n hoë bal van sy eie 10-meterlyn geskop het. Die vleuel Canan Moodie vang dit briljant in die lug en die Bokke is gereed om ’n aanval te begin. Die All Blacks se verdedigingslyn is egter nie daar nie.
Pollard het wyd van Sacha gaan staan en die verdedigingslyn opgestoot om die Springbokke te dwing om te speel. Die All Blacks se plan was om Sacha terug na binne te druk, om hom diepte te laat vang of om hom aan bande te lê as hy sou wou speel.
Sacha was op daardie oomblik besig om sy opsies te ontleed. Hy het gesien die flank was stadig om by Ardie Savea aan te sluit en dis daar waar ’n gaping vir ’n breukdeel van ’n sekonde ontstaan het.
Sacha het meesterlik beweeg en die gaping gevat.
En nou kom ons by die kern van die saak. Want Sacha glo hy kan in elk geval die binnelyn vat. Sonder huiwering (en ons sal later hierna terugkeer) tree hy in en val die spasie aan. As die All Black-flank Parker nog ’n sekonde gehad het, kon hy dalk in posisie gewees het.
Savea word só onkant gevang deur Sacha se stap en versnelling dat hy gly en val. Sacha se deurbraak neem hom tot diep in die 22-metergebied.
Dit is ’n uitstekende stuk spel, maar ek wil nie regtig oor die fisieke vermoëns hier praat nie, dit is reeds goed gedokumenteer. Ek wil praat oor Sacha se insig.
Ja, dit gaan daaroor dat Sacha die tydelike ontkoppeling raaksien, ja, dit gaan daaroor dat hy die oomblik oorweeg en uitwerk dat hy Savea aan die binnekant kan klop, ja, dit gaan oor flair, maar dit gaan ook oor iets anders.
Sacha is bereid om hierdie vlugtige geleentheid te probeer uitbuit terwyl dit bestaan. En dit is die belangrikste aspek van alles.
Ek het voorheen geskryf oor die aggressiewe verdediging op elitevlak. Voordat jy regtig kan aanval, moet jy eers die omstandighede vir ’n aanval skep. Jy moet eers ’n kraak in die muur maak.
Dit kan wees deur hoe jy die bal dra, waar jy dit dra, jou vaste fases, jou skopspel, ensovoorts. En sodra daardie kraak daar is, het jy gewoonlik net ’n baie klein venster om dit te benut.
Jy moet vinnig optree, en met sekerheid. Ek sal selfs verder gaan en sê dat jy dikwels nie die luuksheid het om hierdie oomblikke te probeer ontwikkel nie. Hulle moet onmiddellik benut word as jy die maksimum voordeel wil kry. Die sukses om ’n fout uit te buit is omgekeerd eweredig aan die tyd wat dit neem om dit te doen.
LEES | Oom Rugby: Afbreekpunte onder vergrootglas
Terug na die betrokke oomblik. ’n Klein verdedigingsfout is geskep deur Reinach se skop, ’n klein geleentheid het homself voorgedoen, en Sacha het die instinktiewe reaksie gehad om dit te probeer uitbuit.
Hierdie oomblikke kan nie deur ’n komitee beslis word nie. Hulle kom en gaan só vinnig dat dit net deur suiwer instink aangegryp kan word.
My vraag aan jou is dus: Wil jy hê Sacha moet hierdie kans vat, of nie? Sou jy verkies dat hy die bal moet aangee? Of geskop het? Of self probeer deur? Is dit veiliger en beter opsies? Meer lonend? Die antwoord is natuurlik dat watter keuse ook al werk, die regte een is, en watter een ook al nie werk nie, die verkeerde een is. Maar jy kan seker sien hoe onhoudbaar daardie denke is.
Want dit gaan daaroor om ’n ingesteldheid te kweek en te ondersteun van ’n speler wat bereid is om ’n vlugtige gaping op ’n rugbyveld te benut wanneer dit ontstaan. Buiten patrone, bewegings, taktiek, vaste spel en protokolle, is ons bereid om spelers soos Sacha die vryheid te gee om ’n voordeel te probeer vind?
En aan die ander kant, sou ons verkies dat die opposisie voortdurend bekommerd moet wees oor dreigemente wat buite hul verdedigingshandleidings val, of nie?
Sacha kan dalk deur sy ondersteuning in die steek gelaat word. Of hy mag nie altyd sy besluite perfek uitvoer nie. Maar ek praat van die besluit. Die keuse. Die ingesteldheid om daarvoor te gaan. Kan jy daaragter staan?
Kom ons kyk wat daarna gebeur het. Sacha breek deur en word uiteindelik gestuit, maar hy het ’n groot gebied gewen en, belangriker nog, die All Blacks se verdediging is nou in nog groter moeilikheid.
Sacha besef die Springbokke moet die druk behou, en hou die bal lewendig met ’n aangee na Kriel. Hy kies nie die veiliger opsie van ’n losgemaal nie, hy stel daarin belang om risiko op risiko te stapel en die All Blacks se probleme te vergroot.
Ongelukkig het dit ’n paar fases later op niks uitgeloop toe die Springbokke balbesit verloor het, maar dit is duidelik nie die punt wat ek wil maak nie. Ek vra of jy met my saamstem dat ons hierdie soort instink êrens in ons span nodig het.
Stem jy saam dat, as ons die beste verdedigingstelsels in die wêreld wil klop, ons iets ekstra nodig het, iets onvoorspelbaar, iets buitegewoon.
En sal jy erken dat risiko met risiko gepaardgaan. Ons kan nie spelers prys vir instinktiewe besluite wat werk, maar dieselfde spelers slegsê as dit nie werk nie. So werk dit nie. Jy is óf in óf uit.
As ons wil hê Sacha moet die opposisie op hierdie manier aanval, moet ons hom die ruimte gee om dit te doen.
LEES | Oom Rugby sê: Rugby kort vars idees
En só speel jy ’n rol in die selfvertroue en sukses van Sacha en spelers soos hy. Dit is ’n kontrak. Binne perke vra ons hulle om buite die grense van die verwagte te beweeg en ’n kans te waag om ’n wedstryd oop te breek wanneer die geleentheid daar is.
In ruil daarvoor gee ons hulle die ruimte om dit te doen. Ons moet hulle die vryheid gee om foute te maak.
As ons die heeltyd oor die foute kla en die baie fyn en skaars ingesteldheid wat hulle na die tafel bring ondermyn – hul bereidheid om in ’n breukdeel van ’n sekonde op te tree – vernietig ons hul selfvertroue en verloor ons almal.
Ek wil nog een punt oor Sacha maak. Ek het woorde soos “fyngevoelig” en “broos” gebruik, en hoewel dit van toepassing is op ’n speler se selfvertroue spelpeil, dink ek nie dit beskryf Sacha se samestelling as geheel nie.
Ek het ook die woord “arrogant” gebruik, en dit is nie heeltemal regverdig nie. Een rede waarom spelers soos hy kritiek kry, is omdat hul geloof in hulself soms as arrogansie geïnterpreteer word.
Dit was nog altyd dieselfde storie in Suid-Afrikaanse rugby. Maar kom saam met my en kyk na hierdie laaste beeld.
’n Kragtige Nieu-Seelandse aanval vanuit ’n lynstaan is uiteindelik tot stilstand gebring. Maar dit het ons iets gekos; dit het al die manne ingesuig wat normaalweg om die kante daarvan sou verdedig. En om sake te vererger, is ons reeds ’n voorspeler minder ná Kwagga Smith se geelkaart. Hier kom Sacha in.
Toe hy sien hoe die probleem ontwikkel, neem hy sy plek as ’n voorspeler in waar waar die haker Taukei’aho gaan wegbreek. Taukei’aho hardloop reguit in Sacha in, en Sacha stop hom.
Hier is ’n man wat vir die trui bloei. Hier is ’n man wat omgee. In teenstelling met wat jy ook al dink, doen hy nie wat hy doen vir ’n hoogtepunt van die wedstryd nie – hy doen dit omdat hy kan sien wat gedoen moet word, en hy doen dit so goed as wat hy kan.
Dit gaan nie altyd slaag nie, en dit gaan nie altyd die perfekte resultaat oplewer nie, maar hy is een van daardie unieke spelers wat ’n benadering tot die spel het wat sy span ’n werklike voordeel gee.
Ek sou vra dat ons vir hom, en ander spelers soos hy, ons eie rol moet verstaan om daardie kosbare ingesteldheid te beskerm.
- Kry al jou rugbynuus in Die Papier, op NovaNews en op KickOff.com.